Grensoverschrijdend gedrag volgens de wet en in de praktijk
Grensoverschrijdend gedrag lijkt elke dag in het nieuws te zijn, maar toch weten weinig mensen wat het echt inhoudt. De term komt ook niet op die manier voor in de Arbowet. Daar staat alleen iets over 'goed werkgeverschap'. In uitwerkingen op die wet hebben we het over Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA). Net zoals een medewerker beschermd moet worden tegen fysieke onveilige situaties met bijvoorbeeld een helm of schoenen met stalen neuzen, moet deze ook beschermd worden tegen mentale belasting. Daar hoort ook stress door het gedrag van anderen bij. We hebben het dan over vier categorieën: pesten, discriminatie, seksuele intimidatie en agressie.
Hoe kun je grensoverschrijdend gedrag herkennen?
- iemand die op bepaalde manier afwijkt van de groep wordt belachelijk gemaakt
- er is angst voor één of twee collega's die zeer sfeerbepalend zijn, vaak leidinggevenden
- een persoon wordt stelselmatig genegeerd of niet uitgenodigd
- er gaan seksueel getinte berichten over iemand rond
- er wordt geschreeuwd, met deuren geslagen of objecten gegooid
- een medewerker trekt zich terug en functioneert niet meer
- hoog ziekteverzuim en hoog verloop van een bepaald team of bepaalde afdeling
Natuurlijk zijn dit maar een aantal voorbeelden. In mijn boek 'Waar ligt de grens?' heb ik per categorie een handig schema gemaakt hoe je dit kunt herkennen. Stuur me vooral een mail als je deze graag wilt ontvangen.
Even sparren over grensoverschrijdend gedrag?
Hoe voorkomen we grensoverschrijdend gedrag?
Heel veel grensoverschrijdend gedrag kan worden voorkomen door duidelijk grenzen af te stemmen. Zo kan seksuele intimidatie voorkomen worden door consent te vragen voor aanraking of romantische / seksuele avances. Met relaties op het werk is niets mis, maar het is handig om met de minst vergaande optie te beginnen. Discriminatie is te voorkomen door vooroordelen te erkennen en hiervan te leren. Als iedereen kan incasseren dat ze soms (per ongeluk) iets vervelends zeggen en zich corrigeren, scheelt dit heel veel impact op de persoon in kwestie. Agressie is makkelijk te herkennen en lijkt het makkelijkst om te voorkomen. Echter zien we, vooral bij hulpverleners, dat zij dit normaliseren omdat het simpelweg zo vaak voorkomt. Samen teamafspraken maken en een lijn trekken helpt. Bij pesten is het gedrag van de groep om de pester en gepeste heen het belangrijkst. Door actief omstandersgedrag kan men helpen. Dat kan al zo klein zijn als niet meelachen met een vervelende grap. Ook afleiden, later steun uitspreken of hulp inschakelen zijn goede opties.
In trainingen van Evita wordt het gesprek over grenzen met de medewerkers geopend. Door middel van stellingen en casussen haalt ze meerdere zienswijzen uit de groep naar boven. Hoe wil men zich eigenlijk tegenover elkaar gedragen? Vaak leidt dit tot eye-openers én heel veel opluchting.
Waar ligt de grens? met Evita Lammes
Training 'onveilig' voor leiders
Wat doe je als je als manager wordt geconfronteerd met de woorden 'ik voel me onveilig'? In deze workshop leren leiders:
- het 6G model om samen te bepalen waar de angst vandaan komt
- waneer je juridisch en praktisch van sociale en psychologische onveiligheid spreekt
- technieken om recht te doen aan de beleving, zonder hierin mee te gaan
- welke systemen ze in gang kunnen of moeten zetten bij daadwerkelijke onveiligheid
Na de training krijgen alle deelnemers een strippenkaart waarbij ze Evita voor een casus mogen inschakelen.
Investering:
2.500 ex BTW. max 10 deelnemers
Training Waar ligt de grens?
Deze training is volledig gebaseerd op Evita’s boek Waar ligt de grens?.
Medewerkers leren:
- hun eigen grenzen te herkennen en benoemen met Evita's 6G model
- waar de grens juridisch ligt
- grenzen af te stemmen in samenwerking
- hoe zij reageren op grensoverschrijdend gedrag (met 4D's van active bystandership)
- hoe zij omgaan met spanning, emoties en machtsverhoudingen
Casussen worden altijd gebaseerd op de realiteit van de organisatie, zonder herleidbaar te zijn.
Investering:
1.500 op basis van een workshop van een dagdeel
Train-de-trainer Waar ligt de grens?
Met deze driedaagse opleiding worden interne ambassadeurs (leidinggevenden) opgeleid die zelf de training Waar ligt de grens? kunnen geven binnen de organisatie. Deelnemers leren:
- grensoverschrijdend gedrag signaleren en bespreekbaar maken
- het geven van training 'Waar ligt de grens?'
- begeleiden van lastige teamgesprekken
- ondersteunen van cultuurverandering door middel van active bystandership
Ze ontvangen ook alle benodigde materialen en ondersteuning door Evita om hun ambassadeursrol in te vullen.
Investering:
900 ex BTW per deelnemer. Minstens 5 deelnemers
Wat anderen zeggen over Evita
De workshop van Evita was praktisch, verdiepend en direct toepasbaar. We kregem helder inzicht in wat grensoverschrijdend gedrag volgens de Arbowet inhoudt, zoals pesten, discriminatie, (seksuele) intimidatie en agressie. Door te werken met casuïstiek en oefeningen werd snel duidelijk hoe persoonlijk grenzen zijn en wat in de praktijk wel en niet werkt bij het aangeven ervan. Het onderscheid tussen veiligheid en comfort werd scherp neergezet. Evita werkt met duidelijke schema’s, communiceert helder en stemt haar workshop af op de wensen en behoeften van de groep.
Nebile Taş, Opleidingscoördinator Openbare orde en veiligheid
Gemeente Amsterdam
Vanuit TNO HTI heb ik met veel plezier samengewerkt met Evita Lammes. De expertise en betrokken aanpak hebben ons geholpen om sociale veiligheid op een concrete en betekenisvolle manier te versterken. De ontwikkelde workshops zorgden voor meer bewustwording en waardevolle gesprekken binnen onze organisatie. Evita weet een veilige, open sfeer te creëren waarin collega’s echt kunnen leren en reflecteren. Ik beveel haar van harte aan.
Auke de Vries, HR business partner TNO High Tech Industries
Voor een evenement rondom welzijn heb ik Evita gevraagd twee workshops en twee lezingen over sociale veiligheid te verzorgen. Evita dacht actief mee en nam zelf het initiatief om met verschillende collega’s contact op te nemen, zodat de workshops en lezingen goed zouden aansluiten bij de doelgroep. De deelnemers reageerden positief en gaven aan dat zij zich gezien voelden. De sfeer was laagdrempelig en zij hadden het gevoel dat Evita goed aanvoelde wat de groep nodig had. Ik kan Evita dan ook van harte aanbevelen aan iedereen die op zoek is naar een deskundige, betrokken en professionele trainer op het gebied van sociale veiligheid.
Maureen Skiller, Projectleider Studentenwelzijn
Universiteit Utrecht
Evita heeft als expert deelgenomen aan het panel van Taskforce GO! Tijdens de conferentie Eurosonic. Het contact vooraf was heel vlot en prettig en Evita heeft ons van veel input kunnen voorzien tijdens het voorgesprek. Tijdens het panel was de bijdrage van Evita eentje die duidelijkheid bracht, andere perspectieven, soms scherpte en soms juist rust in de discussie. Dankjewel Evita
Annabel Heijnen, voorzitter Taskforce GO! & Head of marketing BumaStemra
Bij de vorige training over integriteit zijn we als groep opgestaan en weggelopen, maar bij jou was het zelfs leuk! Doe je ook standup of heb je gewoon ADHD?
Installateur bij grote semi-overheidsorganisatie in Amsterdam
Evita heeft bij mijn event Free your Mission on stage afgesloten met een knallende talk over Machtswellust. Ik had er alle vertrouwen in dat zij mensen hun ogen zou openen en dat het publiek er nog lang over na zou praten. Dat klopte! Evita mocht het podium met haar energie. Ze durft ALLES te benoemen en te doen op het podium. Gaat in gesprek met het publiek, met een heerlijk tempo (geen saaie momenten met Evita), vertelt beeldend, weet te overtuigen en met een slotscène die ik hier niet zal verklappen. Je moet het meemaken.
Sara Bruinsma, Free your mission
Samen met Evita een podcast opgenomen over hoe je als werkgever grenzen van medewerkers bewaakt. Evita weet met humor en lichtheid tegelijkertijd vakkundig te zijn. Ze heeft mijn luisteraars in MKB van doeltreffende adviezen voorzien. Dankjewel Evita!
Gerhard te Velde, Groeivoer podcast
Erg goede ervaring gehad met Evita voor de teambuildingdag van Wits Utrecht. Ik heb het als heel prettig ervaren dat we van tevoren diverse keren contact met elkaar hebben gehad zodat er een programma op maat aangeboden kon worden waar collega's zich in herkenden. Ze wist zich goed aan te passen aan de doelgroep en de verschillende dynamieken gedurende de workshop. Heel fijn dat we een onderwerp die voor velen toch ook wat ongemak met zich meebrengt een ochtend lang onder de aandacht hebben weten te brengen, waarin humor en serieuze informatie goed werden afgewisseld. Ik raad haar aan!
Renske Rietveld, WITS Utrecht
Erg fijne samenwerking! Evita denkt fijn mee naar de beste fit voor jouw organisatie, heeft veel kennis in huis en levert een fijne training en goede inzichten.
PACT Utrecht, samenwerkende culturele organisaties in Utrecht voor inclusie
Evita gaf een geweldige en interactieve workshop bij ons bedrijf. Ze gaf een aantal goede voorbeelden en liet ons nadenken en ideeën genereren over hoe we de theorie in ons dagelijks werk kunnen integreren.
Amy Kerssens
Studio Samen heeft ons in twee heel fijne, dynamische sessies uitgedaagd om kritisch onder de loep te nemen hoe we als cultureel studentenplatform zo inclusief mogelijk kunnen worden. Er kwamen duidelijke actiepunten uit waar we direct mee aan de slag kunnen, superblij mee!
Hogeschool Utrecht Podium
Op zeer korte termijn heeft Evita ons geholpen met het opzetten van een teamscholing voor de PABO rondom diversiteit en Inclusie. Twee van hun experts verzorgden de training op vakkundige wijze en hebben ervoor gezorgd dat ons team op gelijk kennisniveau kon starten met het opzetten van een inclusievere onderwijsomgeving. We hebben deze scholing als zeer waardevol ervaren. Dank voor de flexibiliteit, gevoeligheid en expertise!
Jesper Bongers, docent bij Avans Hogeschool
Evita is zo'n vrouw die alles in één persoon heeft: slim, empathisch, oog voor de groep en jou als klant, tonnen fijne persoonlijkheid en ze slaat nagels met koppen. Iedere keer wanneer ik met Evita mocht samenwerken, ging ik mijn dag verder met meer energie dan voor we elkaar spraken. Zij is (voor mij althans) een geboren kruisbestuiver, die je over haar materie aan het denken zet. Niet alleen voor één uur, maar waar je nadien (zelfs na jaren) nog over reflecteert. A gift that keeps on giving. Daarnaast is Evita hands on, open en transparant in haar communicatie, fair in prijssetting en levert ze kwalitatieve eindproducten af binnen de vooraf opgestelde deadline. Kortom: het is een waar plezier om met deze vrouw te mogen werken, zo'n samenwerking van de zeldzame soort: eentje die lang blijft nazinderen.
Carolien Vekemans, business development Plan International
Evita biedt precies het buitenperspectief dat nodig is om gedrag bespreekbaar te maken. Kritisch, helder en zonder belerend te zijn.
Chung Hwa Chao, marketeer bol.com
Resultaten van een training ter preventie van grensoverschrijdend gedrag
Een eenmalige training of workshop zorgt natuurlijk niet in een dag voor een cultuuromslag. Het opent wel het gesprek en geeft taal waar dit er eerder niet was.
De organisatie ervaart na een training met Evita Lammes:
- duidelijke en gedeelde taal over wat wel en niet oké is
- medewerkers die hun grenzen kennen en uitspreken
- leiders die tijdig en zorgvuldig handelen
- minder escalaties en minder ruis
- preventie in plaats van reparatie
- meer vertrouwen, veiligheid en duidelijkheid
Zeker als men inzet op ambassadeurs opleiden, ondersteunen en systemen implementeren om continu grenzen bespreekbaar te maken, is het grootste deel van grensoverschrijdend gedrag te voorkomen.
Over Evita Lammes
Evita Lammes is deskundige sociale veiligheid. Haar training, keynotes en advies worden ingezet door onder andere TNO, ministerie OCW en Politie Nederland. Evita bracht het boek Waar ligt de grens? uit in najaar 2025. De eerste editie verkocht binnen dat jaar uit en het werd genomineerd voor managementboek van het jaar. Haar tweede boek in samenwerking met verpleegkundige Rianne van Gerven over grenzen in de zorg verschijnt in najaar 2026.
Evita krijgt elke groep mensen in een verbindend gesprek over hun verschillen in grenzen. Van timmerlieden tot vermogensbeheerders tot neurowetenschappers. Ze is praktiserend vertrouwenspersoon en verschijnt regelmatig in de media over thema’s als sociale veiligheid, PSA (psychologisch en seksueel grensoverschrijdend gedrag) en integriteit.